Thủ tục PCCC khi lắp đặt máy phát điện dự phòng

Thủ tục PCCC khi lắp đặt máy phát điện dự phòng phụ thuộc vào công trình chứa máy, không phụ thuộc công suất tổ máy. Công trình thuộc Phụ lục III Nghị định 105/2025/NĐ-CP phải được thẩm định thiết kế về PCCC và thi công đúng thiết kế đó. Theo Nghị định 347/2026/NĐ-CP (15/9/2026), chủ đầu tư tự nghiệm thu PCCC và chịu trách nhiệm.

Nội dung dựa trên Nghị định 105/2025/NĐ-CP đã được sửa đổi bởi Nghị định 347/2026/NĐ-CP. Cập nhật ngày 30/09/2026.

1/ Máy phát điện dự phòng có nằm trong phạm vi thẩm định PCCC không?

Pháp luật không đặt ra thủ tục PCCC riêng cho tổ máy phát điện. Tổ máy, tủ ATS và tuyến cáp cấp điện được xét như một phần của hồ sơ thiết kế PCCC của công trình chứa chúng.

Điểm điều khoản 2 Điều 9 Nghị định 105/2025/NĐ-CP đưa “hệ thống điện phục vụ phòng cháy và chữa cháy” vào nội dung thẩm định của cơ quan Công an. Hệ thống này gồm thiết bị bảo vệ và nguồn điện cấp cho hệ thống PCCC, hút khói, tăng áp chống nhiễm khói, thang máy chữa cháy, màn, rèm và cửa ngăn cháy.

Máy phát điện dự phòng có nằm trong phạm vi thẩm định PCCC không?

Khi tổ máy làm nguồn dự phòng cho các tải đó, tổ máy và ATS nằm trong phạm vi thẩm định. Đây là cách đọc của Makawa dựa trên văn bản; đơn vị tư vấn PCCC của dự án xác nhận phạm vi cụ thể.

Tổ máy chỉ cấp điện cho tải sản xuất và chiếu sáng thông thường thì không bị xét như hệ thống PCCC. Gian đặt máy vẫn là một gian phòng của công trình, nên bậc chịu lửa, khoang cháy và bố trí mặt bằng của gian này được xét trong thiết kế chung theo khoản 2 Điều 6.

2/ Công trình nào phải thẩm định thiết kế về PCCC?

Tiêu chí nằm ở Phụ lục III Nghị định 105/2025/NĐ-CP: loại công trình, số tầng, diện tích sàn hoặc khối tích. Công suất tổ máy không phải tiêu chí. Bảng dưới trích các nhóm thường có nguồn dự phòng.

Loại công trình	Ngưỡng phải thẩm định
Nhà chung cư, nhà ở tập thể	Cao từ 7 tầng hoặc tổng diện tích sàn từ 3.000 m²
Bệnh viện, phòng khám, cơ sở y tế	Cao từ 5 tầng hoặc sàn từ 2.000 m²
Trung tâm thương mại, siêu thị, chợ	Sàn từ 2.000 m²
Khách sạn, trụ sở, nhà làm việc, cơ sở bưu chính viễn thông	Cao từ 7 tầng hoặc sàn từ 3.000 m²
Nhà sản xuất hạng nguy hiểm cháy nổ A, B	Khối tích từ 7.000 m³ hoặc sàn từ 1.000 m²
Nhà sản xuất hạng C	Khối tích từ 15.000 m³ hoặc sàn từ 2.000 m²
Nhà sản xuất hạng D, E	Khối tích từ 30.000 m³ hoặc sàn từ 10.000 m²
Nhà kho hạng A, B, C	Khối tích từ 15.000 m³ hoặc sàn từ 2.000 m²

Ghi chú cuối Phụ lục III có hai điểm cần nhớ. Diện tích sàn tính theo nhà có quy mô lớn nhất của dự án, không cộng dồn các nhà. Nếu dự án có một công trình thuộc diện thẩm định, các hạng mục khác có yêu cầu PCCC trong dự án cũng phải thẩm định, kể cả gian máy phát điện xây riêng.

Nghị định 347/2026/NĐ-CP thay Phụ lục III từ 15/9/2026. Theo bản đối chiếu Makawa tham khảo, các ngưỡng tầng, diện tích và khối tích không đổi. Trước khi nộp hồ sơ, hãy đối chiếu với văn bản gốc trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ.

3/ Lắp thêm hoặc thay máy phát điện trong công trình đang hoạt động thì làm gì?

Bốn tình huống dưới đây bao quát các trường hợp thường gặp.

Tình huống	Thẩm định thiết kế PCCC	Ghi chú
A. Công trình xây mới thuộc Phụ lục III	Có. Đưa tổ máy, ATS, tuyến cấp nguồn cho tải PCCC vào hồ sơ thiết kế	Điều 9, Phụ lục III
B. Thay hoặc lắp thêm tổ máy trong công trình đã thẩm định; không đổi báo cháy, chữa cháy, bơm	Không nằm trong danh sách phải thẩm định lại	Chưa có hướng dẫn riêng cho tổ máy. Nên xin văn bản trả lời của cơ quan Cảnh sát PCCC
C. Kèm theo bổ sung chữa cháy hoặc báo cháy cho gian máy, hoặc đổi thông số bơm chữa cháy	Có, thẩm định điều chỉnh	Điểm a, b khoản 3 Điều 9
D. Công trình không thuộc Phụ lục III	Không có thủ tục thẩm định	Vẫn phải trang bị phương tiện PCCC và đáp ứng quy chuẩn

Khoản 3 Điều 9 chỉ liệt kê ba nhóm phải thẩm định lại: thay đổi nguyên lý báo cháy hoặc nguyên lý, chất chữa cháy; thay đổi thông số bơm chữa cháy; thay thế hoặc bổ sung hệ thống báo cháy, chữa cháy. Việc chỉ thay tổ máy không có trong danh sách. Kết luận cho tình huống B là suy luận từ văn bản, không phải hướng dẫn chính thức.

Hai trường hợp cần hỏi cơ quan có thẩm quyền trước khi làm. Phụ lục III có mục “nhà máy điện” và mục “trạm cấp xăng dầu nội bộ có từ một cột bơm”. Trạm phát điện diesel quy mô lớn, hoặc bồn dầu dự trữ riêng có bơm cấp, có thể bị đối chiếu vào hai mục này. Makawa chưa tìm được hướng dẫn xác nhận cách xếp; nên xin ý kiến bằng văn bản.

4/ Thủ tục gồm những bước nào?

Bước	Việc phải làm	Ai làm
1	Xác định công trình có thuộc Phụ lục III không	Chủ đầu tư, tư vấn PCCC
2	Lập thiết kế PCCC có tổ máy, ATS, tuyến cấp nguồn cho tải PCCC	Tư vấn thiết kế
3	Nộp hồ sơ thẩm định	Chủ đầu tư
4	Thi công đúng thiết kế đã thẩm định; điều chỉnh phải được thẩm định trước khi thi công tiếp	Nhà thầu, tư vấn giám sát
5	Chạy thử, nghiệm thu PCCC nội bộ, lập văn bản nghiệm thu	Chủ đầu tư cùng các bên
6	Khai báo trên hệ thống cơ sở dữ liệu PCCC trước khi đưa vào hoạt động	Chủ đầu tư

Nơi nộp hồ sơ bước 3 là cơ quan Công an theo phân cấp tại Thông tư 36/2025/TT-BCA. Dự án phải thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi tại cơ quan chuyên môn về xây dựng thì phần PCCC được thẩm định lồng ghép trong quá trình đó (Điều 6, sửa đổi bởi Nghị định 347/2026/NĐ-CP).

5/ Hồ sơ thẩm định gồm gì, mất bao lâu?

Theo điểm a khoản 4 Điều 9 (bản sửa đổi), hồ sơ gồm:

Văn bản đề nghị thẩm định theo Mẫu PC11 (mẫu mới ban hành kèm Nghị định 347/2026).
Giấy tờ hợp pháp về đất đai hoặc văn bản về chủ trương đầu tư, xây dựng.
Hồ sơ thiết kế kỹ thuật hoặc thiết kế bản vẽ thi công thể hiện nội dung PCCC.

Hồ sơ có xác nhận của chủ đầu tư và đơn vị tư vấn thiết kế. Bản sửa đổi không còn liệt kê văn bản thẩm định của chủ đầu tư trong thành phần hồ sơ.

Chủ đầu tư nộp 01 bộ, trực tiếp, qua bưu chính hoặc qua cổng dịch vụ công. Nộp trực tuyến thì cơ quan phải thông báo tiếp nhận hoặc yêu cầu bổ sung không muộn hơn 08 giờ làm việc.

Thời hạn thẩm định không quá 06 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Công trình thuộc dự án quan trọng quốc gia hoặc nhóm A có thời hạn không quá 10 ngày. Đạt yêu cầu thì cơ quan Công an ban hành văn bản thẩm định và đóng dấu vào hồ sơ thiết kế.

6/ Nghiệm thu PCCC từ 15/9/2026 khác gì trước đây?

Nội dung	Trước	Từ 15/9/2026
Kiểm tra nghiệm thu PCCC của cơ quan Công an	Có. 05 ngày làm việc kiểm tra, 05 ngày làm việc ban hành văn bản chấp thuận	Bãi bỏ Điều 10 Nghị định 105/2025/NĐ-CP
Người chịu trách nhiệm kết quả	Chủ đầu tư và cơ quan kiểm tra	Chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình
Văn bản kết quả	Văn bản chấp thuận của cơ quan Công an	Văn bản nghiệm thu PCCC của chủ đầu tư (Mẫu PC18)
Khai báo dữ liệu	Không bắt buộc ở bước này	Chủ đầu tư khai báo trên hệ thống cơ sở dữ liệu PCCC trước khi đưa vào hoạt động

Thủ tục kiểm tra nghiệm thu của Công an đã dừng từ 1/7/2026 theo Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP, và được Nghị định 347/2026/NĐ-CP bãi bỏ ở cấp nghị định. Việc bỏ thủ tục không bỏ nghĩa vụ nghiệm thu. Chủ đầu tư vẫn phải nghiệm thu theo Điều 8 Nghị định 105/2025/NĐ-CP.

Mức xử phạt tại khoản 3 và 4 Điều 18 Nghị định 106/2025/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 347/2026/NĐ-CP): 30–50 triệu đồng nếu đưa công trình đã thẩm định vào sử dụng khi chưa hoàn thành nghiệm thu; 40–50 triệu đồng nếu công trình thuộc diện thẩm định nhưng chưa có văn bản thẩm định. Cần đối chiếu đối tượng áp dụng (cá nhân hay tổ chức) trước khi dùng con số này.

Cơ quan Công an không còn kiểm tra trước khi vận hành, nên hồ sơ nghiệm thu nội bộ trở thành bằng chứng chính khi hậu kiểm hoặc khi có sự cố. Đây là nhận định của Makawa, không phải quy định.

7/ Hồ sơ nghiệm thu nội bộ cho tổ máy và ATS gồm những gì?

Điều 8 Nghị định 105/2025/NĐ-CP yêu cầu biên bản nghiệm thu từng phần và tổng thể hệ thống điện phục vụ PCCC, bản vẽ hoàn công, và tài liệu vận hành, bảo dưỡng. Với hệ thống tổ máy và ATS, hồ sơ nên có:

Biên bản nghiệm thu từng phần và tổng thể hệ thống điện phục vụ PCCC.
Bản vẽ hoàn công tuyến cấp nguồn từ tổ máy và ATS đến tải PCCC.
Biên bản thử khởi động: thời gian từ lúc mất lưới đến lúc tổ máy nhận tải.
Biên bản thử chuyển nguồn ATS hai chiều, lưới sang máy và máy về lưới, ghi thời gian chuyển. ATS thông dụng chuyển nguồn trong khoảng 10–15 giây.
Biên bản thử khởi động các tải có dòng khởi động lớn như bơm chữa cháy, quạt tăng áp, quạt hút khói, thang máy chữa cháy. Dòng khởi động trực tiếp có thể gấp 5–7 lần dòng định mức, cần ghi nhận sụt áp.
Sổ nhật ký chạy máy và tài liệu hướng dẫn vận hành, bảo dưỡng.

Tải PCCC thật thường chưa đủ để thử. Khi đó dùng tải giả để thử nhận tải, còn biên bản thử liên động ATS với bơm và quạt vẫn phải làm bằng thiết bị thật. Thời gian gián đoạn tối đa cho phép do thiết kế PCCC của công trình quy định; con số cụ thể lấy từ hồ sơ đã thẩm định.

8/ Gian máy phải đối chiếu quy chuẩn nào?

Gian máy đối chiếu hai quy chuẩn chính:

QCVN 06:2022/BXD (Sửa đổi 1:2023) về an toàn cháy cho nhà và công trình.
QCVN 10:2025/BCA về trang bị, bố trí phương tiện PCCC (Thông tư 103/2025/TT-BCA, hiệu lực 30/12/2025).

Mục 1.1.6 của QCVN 10:2025/BCA cho phép giải pháp thay thế khi có luận chứng kỹ thuật được cơ quan quản lý PCCC chấp thuận.

Makawa không nêu con số giới hạn chịu lửa hay dung tích bồn dầu tại đây. Các con số này phụ thuộc bậc chịu lửa của nhà và phải lấy từ hồ sơ thiết kế đã thẩm định. Các phần kỹ thuật liên quan đã có bài riêng:

Cấu hình tổ máy, ATS và bồn nhiên liệu nên chốt sau khi có thiết kế PCCC. Danh mục máy phát điện công nghiệp của Makawa dùng để tham chiếu dải cấu hình, xem theo từng dải công suất. Hồ sơ ATS phục vụ nghiệm thu đối chiếu tại tiêu chuẩn TCVN cho tủ ATS.

9/ Sau khi đưa vào sử dụng, chủ cơ sở phải duy trì những gì?

Giải pháp an toàn PCCC cho hệ thống năng lượng, nhiên liệu, động cơ: điểm k khoản 1 Điều 13 Nghị định 105/2025/NĐ-CP yêu cầu duy trì. Đây là nội dung đoàn kiểm tra soi trực tiếp vào gian máy.
Tự kiểm tra định kỳ: 6 tháng một lần với cơ sở thuộc Phụ lục II, 1 năm một lần với các cơ sở còn lại thuộc Phụ lục I. Báo cáo theo Mẫu PC04 trước ngày 15/6 và 15/12 hằng năm (khoản 2 Điều 14).
Cập nhật khi thay đổi: phương án chữa cháy phải cập nhật khi thay đổi nội dung (khoản 5 Điều 15); dữ liệu trên hệ thống PCCC cập nhật trong 03 ngày (điểm b khoản 2 Điều 26).
Bảo dưỡng hệ thống chữa cháy tự động: ít nhất một năm một lần; bình chữa cháy sáu tháng một lần (mục 1.5.13 QCVN 10:2025/BCA).
Thiết bị truyền tin báo cháy: cơ sở thuộc Phụ lục I phải trang bị và kết nối chậm nhất ngày 01/7/2027 (khoản 2 Điều 27).

Tổ máy dự phòng ít chạy vẫn cần lịch bảo trì riêng. Xem dịch vụ bảo trì, bảo dưỡng để lập lịch chạy thử và thay vật tư theo giờ chạy.

9.1/ Năm sai sót thường gặp

Coi PCCC của tổ máy là thủ tục riêng. Thực tế nó nằm trong hồ sơ thiết kế PCCC của công trình.
Dùng quy trình cũ. Chờ văn bản chấp thuận nghiệm thu của Công an trong khi thủ tục này đã bãi bỏ; hoặc dùng thuật ngữ “thẩm duyệt” trong hồ sơ mới.
Chọn tổ máy theo tổng tải mà quên tải khởi động của bơm chữa cháy. Sụt áp khi khởi động bơm có thể làm tổ máy sập.
Đổi thông số bơm chữa cháy mà không thẩm định lại. Điểm a khoản 3 Điều 9 coi đây là trường hợp phải thẩm định.
Không có đầu mối thử liên động. Nhà thầu điện và nhà thầu PCCC mỗi bên cho rằng bên kia chịu trách nhiệm thử ATS cùng bơm và quạt.

10/ Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Lắp máy phát điện có phải xin giấy phép PCCC riêng không?

Không có giấy phép riêng. Tổ máy là một phần của hồ sơ thiết kế PCCC nếu công trình thuộc diện thẩm định.

Thẩm duyệt và thẩm định PCCC khác nhau thế nào?

"Thẩm định" là thuật ngữ của Luật PCCC và CNCH 2024 và Nghị định 105/2025/NĐ-CP, áp dụng từ 01/7/2025. Hồ sơ đã thẩm duyệt trước đó vẫn có giá trị theo quy định chuyển tiếp tại Điều 46 Nghị định 105/2025/NĐ-CP.